Công viên đô thị Boston, Mỹ. Ảnh: Thescopeboston
Giấc ngủ được xem là một trong những trụ cột quan trọng của sức khỏe. Thiếu ngủ, thường được định nghĩa ngủ ít hơn 6 tiếng/ngày đối với người trưởng thành, hoặc chất lượng giấc ngủ kém thường dẫn đến mệt mỏi, mất tập trung và suy giảm sức khỏe.
Các nhà khoa học minh chứng, giấc ngủ kém có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch, béo phì, tiểu đường, trầm cảm và giảm năng suất lao động cao hơn.
Trong đó, thiếu vắng không gian xanh không chỉ làm gia tăng tiếng ồn, sức nóng, ô nhiễm mà còn có thể khiến nhiều cư dân đô thị rơi vào tình trạng thiếu ngủ hoặc ngủ không ngon giấc mỗi ngày. Cạnh đó, cuộc sống náo nhiệt đô thị làm đảo lộn nhịp sinh học tự nhiên và ngăn cản con người có được giấc ngủ sâu giúp phục hồi cơ thể.
Mối liên hệ giữa sức khỏe tinh thần và chất lượng giấc ngủ nhấn mạnh sự phụ thuộc lẫn nhau giữa sức khỏe tâm lý và môi trường phục hồi. Theo Euronews, nhiều thanh thiếu niên không ngủ đủ giấc có thể gây hại cho sức khỏe tâm thần cũng như kết quả học tập và gặp khó khăn trong việc tương tác, duy trì các mối quan hệ xã hội lành mạnh.
Nhìn chung, tình trạng thiếu ngủ trên toàn cầu đang trở thành cuộc “khủng hoảng thầm lặng” khi hàng tỷ người trên thế giới không ngủ đủ 7-8 tiếng/ngày do áp lực công việc, ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử, lối sống đô thị, hạn chế tiếp cận với thiên nhiên hay không gian xanh, cũng như nhiệt độ trái đất tăng cao.
Trong khi đó, Tập đoàn Husqvarna (Thụy Điển) phân tích dữ liệu vệ tinh và thông tin chi tiết từ trí tuệ nhân tạo (AI) của 344 thành phố thuộc 62 quốc gia, cho thấy 75% trong số các thành phố này chứng kiến sự suy giảm không gian xanh.
Theo nghiên cứu mới nhất về mối liên kết giữa đô thị xanh và chất lượng giấc ngủ của Đại học Osaka Metropolitan (Nhật Bản), cư dân sống trong khu phố nhiều cây xanh hoặc có tầm nhìn ra không gian xanh (như đường phố xanh, công viên, thảm thực vật, công trình phủ cây xanh, vườn tược) hay không gian mặt nước xanh (như sông, hồ, biển) sẽ giúp thư giãn tâm hồn, tăng cường sức khỏe tinh thần, dẫn đến ngủ ngon, sâu hơn.
Điều đáng ngạc nhiên, sống ở khu vực có mật độ dân cư cao thường liên quan đến việc ít bị mất ngủ hơn, có lẽ do nhu cầu bản năng về sự bao bọc và an toàn dù trong môi trường sống động hơn. Những tòa nhà kiên cố, dày đặc cũng có thể tạo ra cảm giác riêng tư và an toàn về mặt tâm lý, giúp giảm mức độ căng thẳng ngay trước khi ngủ.
Euronews cho biết, các nhà nghiên cứu tại Đạo học Osaka đã sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích hơn 200 nghìn hình ảnh Google Street View nhằm xác định các đặc điểm trực quan của khu phố. Sau đó, họ liên kết những đặc điểm này với dữ liệu giấc ngủ tự báo cáo của người trưởng thành. Các nhà nghiên cứu viết: “Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cũng củng cố mối liên hệ tích cực đáng kể giữa cảm nhận về sự an toàn và thời lượng ngủ”.
Tương tự, News.exeter trích dẫn phát biểu của tiến sĩ Leanne Martin, tác giả chính của nghiên cứu đến từ Trung tâm Môi trường và Sức khỏe người châu Âu thuộc Đại học Exeter (Vương quốc Anh): “Các sáng kiến phủ xanh đường phố được phát triển ở các thành phố để giải quyết các rủi ro môi trường như lũ lụt và hiệu ứng đảo nhiệt. Nhưng phát hiện của chúng tôi cho thấy, các nhà hoạch định chính sách nên mở rộng điều đó sang các khu dân cư để hỗ trợ sức khỏe cộng đồng bằng cách thúc đẩy thói quen ngủ lành mạnh hơn”.
Tựu trung, nghiên cứu trên “báo hiệu” kỷ nguyên mới trong thiết kế đô thị, không chỉ đơn thuần là vấn đề giao thông hay thẩm mỹ mà trong đó cũng nhấn mạnh đến việc tích hợp cơ sở hạ tầng xanh, đồng nghĩa với sức khỏe và hạnh phúc cộng đồng.
Không gian xanh không chỉ là “lá phổi” của thành phố, giúp cải thiện chất lượng không khí, giảm tiếng ồn và tăng cường đa dạng sinh học mà còn “nuôi dưỡng” cả thể chất và tinh thần, giúp cải thiện giấc ngủ của cư dân chất lượng hơn.
Giấc ngủ ngon cũng góp phần cho đời sống cư dân khỏe mạnh, hạnh phúc và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - cộng đồng bền vững.
NAM VIỆT