Một sự kiện về sách tại Rabat. Ảnh: The North Africa Post
Thiên đường đọc sách
Trong bối cảnh du lịch toàn cầu chuyển từ “ngắm nhìn” sang “trải nghiệm”, bên cạnh công trình biểu tượng, thì chiều sâu văn hóa bản địa là sức hút đối với một điểm đến. Vì lẽ đó, “du lịch đọc sách” trở thành hành trình hấp dẫn có sức lan tỏa mạnh mẽ.
Theo CN Traveller, chương trình Thủ đô sách thế giới của UNESCO hướng đến những giá trị dài hạn. Thành phố được lựa chọn phải cam kết triển khai chương trình kéo dài một năm nhằm thúc đẩy văn hóa đọc, khuyến khích học tập suốt đời, bảo vệ quyền tác giả, mở rộng quyền tiếp cận tri thức và đề cao tự do biểu đạt.
Từ năm 2001 đến nay, mỗi năm chỉ có một thành phố trên thế giới được trao danh hiệu này. Rabat chính thức trở thành Thủ đô sách thế giới năm 2026, tiếp nối Rio de Janeiro (Brazil), Strasbourg (Pháp) và Accra (Ghana).
Đằng sau danh hiệu là hệ sinh thái xuất bản phát triển mạnh mẽ. Theo Time Out, Rabat hiện có 54 nhà xuất bản, mạng lưới hiệu sách ngày càng mở rộng và là nơi tổ chức hội chợ sách và xuất bản quốc tế lớn thứ ba châu Phi. Ngành xuất bản đóng góp lớn cho kinh tế sáng tạo và góp phần định hình diện mạo văn hóa đặc sắc.
Nhìn sâu hơn, điều tạo nên khác biệt là cách Rabat nhìn nhận sách như công cụ phát triển xã hội hữu ích. Trong những năm qua, thành phố này ưu tiên triển khai các sáng kiến thúc đẩy văn hóa đọc, mở rộng cơ hội tiếp cận sách cho cộng đồng, đặc biệt hướng tới phụ nữ, thanh thiếu niên và những nhóm dân cư còn gặp nhiều rào cản về giáo dục. Nhìn nhận dưới góc độ giáo dục, cuộc chiến chống mù chữ là giải pháp giảm bất bình đẳng và mở rộng cơ hội phát triển.
Theo CNN, Rabat hiện triển khai chuỗi hoạt động kéo dài suốt một năm nhằm tôn vinh danh hiệu nói trên. Theo đó, các buổi tọa đàm, lớp học chuyên đề với tác giả đến triển lãm, giao lưu và ngày hội “marathon đọc sách” hướng đến mọi tầng lớp nhân dân và du khách quốc tế.
Thông qua những hoạt động mang tính cộng đồng, Rabat kỳ vọng biến việc đọc sách từ một thói quen cá nhân thành trải nghiệm gắn kết, lan tỏa tri thức và nuôi dưỡng đời sống tinh thần. Đó cũng là lý do UNESCO đánh giá Rabat là “giao điểm văn hóa” độc đáo, thỏi nam châm hút khách gần xa.
Mở lối du lịch văn hóa
Có lẽ tinh thần của Rabat được thể hiện rõ nhất qua câu chuyện truyền cảm hứng của người bán sách lâu năm nhất Mohammad Aziz. Theo Campus Updates NG, hơn 4 thập kỷ, ông Aziz vẫn miệt mài bán sách và dành đến 8 tiếng mỗi ngày để đọc. Trong suốt đời mình, ông đọc hơn 5.000 cuốn sách bằng tiếng Ả Rập, tiếng Pháp và tiếng Anh.
Khi được hỏi vì sao không khóa hay cất sách, ông chỉ nói: “Người không biết đọc thì không lấy cắp sách. Người đọc sách thì không phải kẻ trộm”. Câu nói giản dị mà đáng suy ngẫm này đã lan truyền khắp thế giới, trở thành biểu tượng cho tình yêu tri thức và văn hóa đọc mạnh mẽ của Rabat.
Ngay cả khi chưa từng cầm trên tay bất kỳ cuốn tiểu thuyết nào, du khách vẫn có nhiều lý do thôi thúc khám phá thành phố này. Rabat mang trong mình chiều dài lịch sử hơn một thiên niên kỷ, nơi dấu tích La Mã cổ đại, các bức tường thành kiên cố, khu phố truyền thống và kiến trúc Hồi giáo cùng tồn tại trong không gian hài hòa.
Trong bối cảnh du lịch toàn cầu đang thay đổi mạnh mẽ, câu chuyện của Rabat phản ánh sự phát triển của loại hình du lịch văn học - nghệ thuật. Đây là nội hàm của du lịch văn hóa và là loại hình du lịch riêng biệt, chuyên sâu, có tiềm năng lan tỏa mạnh mẽ. Điều này cũng gợi mở cách nhìn mới về năng lực cạnh tranh của các đô thị toàn cầu.
Ngược dòng thời gian, du khách trước đây thường tìm đến những nơi từng xuất hiện trong các bộ phim nổi tiếng, thì nay nhiều người lựa chọn điểm đến vì những cuốn sách yêu thích.
Sự bùng nổ của cộng đồng “BookTok” trên mạng xã hội, xu hướng “cai nghiện kỹ thuật số” hay nhu cầu trải nghiệm chậm khiến việc đọc sách trở thành một phần của hành trình khám phá mới. Rabat lựa chọn xây dựng sức hút dựa trên giá trị văn hóa. Đó là cách tạo nên lợi thế khác biệt trong bối cảnh nhiều điểm đến ngày càng trở nên đồng nhất; đồng thời củng cố “hạ tầng mềm” để tạo dựng giá trị kinh tế, xã hội và văn hóa đô thị bền vững.
THƯ LÊ