Tiếp sức hàng hóa OCOP vươn xa trên thị trường

Vận động mạnh của các chủ thể

Tín hiệu vui là các doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất hàng hóa OCOP trên địa bàn thành phố đang thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông thôn. Các chủ thể không chỉ khai thác tiềm năng nông nghiệp mà còn chuyển dịch sản xuất theo hướng đa giá trị và bền vững. Nhờ đó, hàng hóa OCOP Đà Nẵng nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ, tăng doanh thu, giải quyết việc làm cho lao động địa phương.

Hợp tác xã Sản xuất, thương mại, dịch vụ QNa Farm (thôn 3, xã Lãnh Ngọc) hiện có 4 sản phẩm được công nhận OCOP gồm tinh bột nghệ trắng (3 sao), viên hoàn nghệ trắng (4 sao), bột chuối xanh (3 sao), mứt gừng viên (3 sao). Hoạt động của hợp tác xã đã tạo việc làm cho 12 lao động phụ nữ địa phương với mức thu nhập từ 6 - 10 triệu đồng/tháng và hơn 20 lao động thời vụ trong các mùa cao điểm sản xuất, kinh doanh. Sản phẩm của QNa Farm đã có mặt ở hơn 100 đại lý trên toàn quốc.

Bà Phạm Thị Mỵ Nương, Giám đốc hợp tác xã cho biết đã liên kết với nông dân xã Lãnh Ngọc và các xã lân cận để sản xuất, chủ động nguồn nguyên liệu nghệ trắng, chuối xanh, gừng… trên diện tích gần 50ha. Hợp tác xã cung cấp giống, kỹ thuật trồng trọt và bao tiêu sản phẩm đầu ra, giúp người nông dân yên tâm sản xuất.

Đồng thời đầu tư máy móc hiện đại như máy sấy lạnh, máy nghiền bột siêu mịn… để nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Cùng với đó, hợp tác xã xây dựng website, fanpage để quảng bá sản phẩm, tiếp cận khách hàng và nhận đơn hàng trực tuyến; chuyển đổi số, dùng phần mềm bán hàng, phần mềm kế toán vào vận hành và quản lý sản xuất, kinh doanh.

Ông Ngô Minh Ngọc, chuyên viên kinh doanh của Công ty TNHH Sản xuất, thương mại, dịch vụ Viana (thôn An Trạch, xã Hòa Tiến) cho biết, sản phẩm chủ lực của doanh nghiệp là rượu nếp Ái Lâm đã được chứng nhận OCOP 3 sao, đạt ISO và giấy chứng nhận FDA để xuất khẩu ra thị trường nước ngoài. Công ty hiện có 13 điểm bán lẻ, 6 đại lý lớn tại Việt Nam, 1 điểm bán hàng ở Lào, sắp tới xuất khẩu hàng hóa sang Mỹ, Ấn Độ, Hồng Kông (Trung Quốc). Sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp tập trung vào 3 mục tiêu chính là bảo tồn văn hóa, cung cấp sản phẩm chất lượng cao và tạo giá trị cộng đồng.

Thời gian qua, chính quyền xã Xuân Phú phối hợp với các ngành liên quan của thành phố Đà Nẵng tích cực hỗ trợ doanh nghiệp, tổ hợp tác và hộ sản xuất - kinh doanh cá thể triển khai nhiều phần việc nhằm tạo ra các sản phẩm OCOP có chất lượng tốt, mẫu mã đẹp. Qua đó giúp các chủ thể nâng cao hiệu quả sản xuất, giải quyết việc làm và thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển.

Trong giai đoạn 2021 - 2025, từ nguồn kinh phí hơn 1 tỷ đồng do ngân sách cấp trên phân bổ, xã Xuân Phú đã hỗ trợ nhiều khâu cho các chủ thể tham gia OCOP như tư vấn xây dựng liên kết, hoàn thiện hồ sơ tham gia đánh giá, phân hạng; hỗ trợ đầu tư máy móc, trang thiết bị phục vụ sản xuất, thu hoạch, sơ chế, chế biến; hỗ trợ kiểm nghiệm an toàn thực phẩm; xây dựng và áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng VietGAP, GlobalGAP, GMP, ISO, HACCP.

Bên cạnh đó, địa phương hỗ trợ thiết kế bao bì, nhãn mác, tem truy xuất nguồn gốc; xây dựng câu chuyện sản phẩm, trang tin điện tử, bán hàng trực tuyến; đăng ký mã số, mã vạch, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận và kiểu dáng công nghiệp.

Ông Hồ Ngọc Mai, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Xuân Phú cho biết, nhờ sự hỗ trợ của các ngành và chính quyền địa phương cùng nỗ lực của các chủ thể, đến nay xã có 10 sản phẩm được công nhận đạt chuẩn OCOP, gồm 6 sản phẩm 3 sao, 3 sản phẩm 4 sao và 1 sản phẩm 5 sao. Các sản phẩm OCOP hiện duy trì sản xuất - kinh doanh ổn định; sau khi tham gia chương trình, lợi nhuận của các chủ thể tăng từ 15 - 20%. Hầu hết các đơn vị đều mở rộng quy mô, đầu tư máy móc và nâng cao chất lượng, mẫu mã để đáp ứng thị trường.

Tuy nhiên, theo ông Mai, công tác rà soát, đăng ký sản phẩm OCOP thời gian qua còn hạn chế, việc đánh giá chưa kỹ dẫn đến phải điều chỉnh kế hoạch nhiều lần. Một số chủ thể còn trông chờ vào hỗ trợ của Nhà nước, chưa chủ động xây dựng phương án sản xuất – kinh doanh. Năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ tham mưu, nhất là cấp xã (cũ), còn hạn chế, vai trò của chính quyền cơ sở chưa được phát huy đầy đủ.

Trợ lực để chinh phục thị trường thế giới

Thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, thành phố Đà Nẵng hiện có 552 sản phẩm OCOP, trong đó có 2 sản phẩm đạt 5 sao, 96 sản phẩm đạt 4 sao và 454 sản phẩm đạt 3 sao. Nhiều sản phẩm OCOP không ngừng được nâng cấp về chất lượng, mẫu mã, bao bì, khẳng định vị thế trên thị trường, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế nông thôn, xây dựng nông thôn mới.

Tuy vậy, hàng hóa OCOP chưa đạt kỳ vọng về tiếp cận các thị trường khó tính để khơi thông mạnh tiềm năng, lợi thế, nâng cao giá trị hàng hóa. Nguyên nhân chủ yếu là nhiều chủ thể chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, an toàn thực phẩm, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc. Quy mô sản xuất nhỏ khiến khả năng cung ứng các đơn hàng lớn, ổn định của các chủ thể OCOP còn hạn chế. Năng lực nghiên cứu thị trường, đàm phán thương mại, marketing quốc tế, logistics xuyên biên giới vẫn còn các điểm nghẽn.

Ông Lê Quang Khánh, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Phú cho biết, giai đoạn 2026 - 2030, xã Xuân Phú đặt mục tiêu củng cố 10 sản phẩm OCOP hiện có, mỗi năm phát triển mới ít nhất 2 sản phẩm. Đến năm 2030, toàn xã có tối thiểu 15 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó ít nhất 4 sản phẩm 4 sao và 1 sản phẩm 5 sao.

Trong 5 năm tới, xã phấn đấu xây dựng 1 điểm bán hàng OCOP, 1 trung tâm OCOP cấp xã; hỗ trợ xây dựng thương hiệu cho 2 sản phẩm 4 sao; đẩy mạnh chuyển đổi số, bán hàng trực tuyến, kết nối sàn thương mại điện tử, phấn đấu 70% chủ thể có khả năng livestream bán hàng. Đến năm 2030, doanh số bán sản phẩm OCOP đạt 4,5 tỷ đồng, lợi nhuận 1,5 tỷ đồng.

Thời gian tới xã ưu tiên phát triển sản phẩm OCOP sử dụng nguyên liệu địa phương, có vùng nguyên liệu ổn định, sử dụng lao động địa phương, đảm bảo gia tăng giá trị và bảo vệ môi trường; đồng thời đẩy mạnh liên kết chuỗi, xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm OCOP trong và ngoài thành phố.

Thực tế phát triển OCOP trên địa bàn thành phố đã chỉ ra rằng tư duy thị trường của nhiều chủ thể vẫn còn chịu giới hạn ở phạm vi trong nước, khó chiếm lĩnh thị trường quốc tế. Đã đến lúc cần thay đổi chuyện “bán những gì mình có” mà nghiên cứu nhu cầu thực tế của người tiêu dùng quốc tế cần gì để sản xuất, kinh doanh, chinh phục.

Trong xu thế hội nhập đến nay của thành phố Đà Nẵng, không còn là chuyện “có thể xuất khẩu hay không” mà là giải pháp nào để hàng hóa OCOP xâm nhập sâu vào thị trường quốc tế, khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đây là chuyện dài hơi, cần đầu tư đồng bộ từ cơ sở vật chất, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ mới, tận dụng các hiệp định thương mại tự do giữa nước ta với các nước trên thế giới.

Để tiếp sức các chủ thể OCOP phát triển thị trường, nhất là xuất khẩu hàng hóa, thành phố Đà Nẵng đã ban hành nghị quyết quy định cơ chế, chính sách hỗ trợ thực hiện chương trình OCOP giai đoạn 2026 - 2030, tạo hành lang pháp lý và nguồn lực quan trọng để thúc đẩy liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ.

Sở Công Thương cho biết, đang tiếp tục triển khai các hiệp định thương mại tự do và phối hợp với các cơ quan, đơn vị của thành phố xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển dịch vụ logistics, tạo nền tảng thuận lợi để xuất khẩu hàng hóa, nhất là hàng hóa OCOP.

Bà Vũ Thị Bích Hậu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố cho rằng, để xuất khẩu hàng hóa OCOP, các chủ thể cần đẩy mạnh ứng dụng thương mại điện tử, khai thác hiệu quả các sàn giao dịch trực tuyến và nền tảng số. Cần tập trung đầu tư sản phẩm theo tiêu chuẩn tiên tiến như GlobalGAP, Organic, ISO, HACCP.

Đặc biệt, chú trọng xây dựng câu chuyện sản phẩm và thiết kế bao bì, nhãn mác hấp dẫn để tăng sức cạnh tranh hàng hóa trên thị trường quốc tế.

QUANG VIỆT - NHÃ PHƯƠNG