Ứng dụng công nghệ, đẩy mạnh liên kết sản xuất cho nông dân

Số hóa đồng ruộng

Ông Phạm Văn Vân (thôn Phú Vĩnh, xã Xuân Phú) có hơn 2ha đất sản xuất lúa, nhiều năm nay vẫn giữ thói quen tự lo từ khâu mua thuốc đến thuê người phun trừ sâu bệnh.

Theo cách làm cũ, mỗi vụ ông phải mất khoảng 55.000 đồng/sào tiền thuốc và công phun. Tính ra toàn bộ 2ha tiêu tốn hơn 2,2 triệu đồng cho một lần phun, chưa kể người trực tiếp phun thuốc phải lội ruộng nhiều giờ, tiếp xúc trực tiếp với hóa chất.

Vụ Đông Xuân này, ruộng của ông Vân nằm trong mô hình liên kết sản xuất lúa giống TBR97 do Hội Nông dân xã Xuân Phú phối hợp Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp và Hỗ trợ Nông dân thành phố triển khai, nên toàn bộ khâu phun trừ cỏ tiền nảy mầm được thực hiện bằng máy bay không người lái.

Chỉ hơn 10 phút, thiết bị bay của Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao Quảng Nam đã hoàn tất việc phun trên toàn bộ 2ha, giảm chi phí xuống khoảng 45.000 đồng mỗi sào.

"Ứng dụng công nghệ vào đồng ruộng cho thấy hiệu quả rõ rệt: thời gian phun rút ngắn, chi phí giảm, đồng thời nông dân không phải tiếp xúc trực tiếp với thuốc bảo vệ thực vật", ông Vân chia sẻ.

Không chỉ đổi mới khâu chăm sóc, mô hình còn giúp nông dân yên tâm đầu ra khi doanh nghiệp cam kết bao tiêu toàn bộ lúa tươi với giá cao hơn thị trường 100 đồng/kg, thay vì bán nhỏ lẻ trước đây.

Ông Bùi Quốc Yên, Giám đốc Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp và Hỗ trợ Nông dân thành phố Đà Nẵng cho biết, vụ Đông Xuân 2025 - 2026, Trung tâm phối hợp Hội Nông dân xã Xuân Phú triển khai mô hình sản xuất lúa giống TBR97 với quy mô 16ha, có 260 hộ hội viên tham gia.

Trung tâm giữ vai trò chủ trì, doanh nghiệp cung ứng giống chất lượng cao, chuyển giao quy trình canh tác và cam kết thu mua 100% sản phẩm lúa tươi cho nông dân với giá cao. Hội Nông dân xã tổ chức sản xuất tập trung, quản lý đồng ruộng, từ khâu gieo sạ đến thu hoạch.

"Điểm mới của mô hình không chỉ nằm ở khâu bao tiêu sản phẩm mà còn ở việc áp dụng đồng bộ khoa học kỹ thuật vào từng công đoạn. Ngoài ra, chúng tôi đang dần chuyển đổi số trên đồng ruộng bằng việc kiểm soát dữ liệu đầu vào từ lúa giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật... để đưa ra quy trình chuẩn, hướng đến mô hình canh tác bền vững", ông Yên nói.

Liên kết hữu cơ

Theo ông Nguyễn Út, Phó Chủ tịch Hội Nông dân thành phố Đà Nẵng, năm nay Hội xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm là liên kết chặt chẽ hơn với doanh nghiệp và thúc đẩy nông dân chuyển dần sang sản xuất theo hướng hữu cơ, gắn với việc đưa công nghệ cao xuống tận mặt ruộng.

Đây không phải giải pháp mang tính thời điểm, mà là quá trình đổi mới tư duy sản xuất, đòi hỏi sự kiên trì của hệ thống Hội và sự đồng thuận của từng hộ nông dân.

Trước đây, phần lớn nông dân vẫn quen với cách làm nhỏ lẻ, mạnh ai nấy sản xuất, đầu ra phụ thuộc thương lái nên thu nhập bấp bênh. Khi liên kết với doanh nghiệp, người nông dân phải học cách làm việc theo hợp đồng, tuân thủ quy trình kỹ thuật và tiêu chuẩn chất lượng, đồng thời chấp nhận thay đổi thói quen canh tác để phù hợp với yêu cầu thị trường.

Cùng với liên kết sản xuất, việc phát triển các giống cây trồng theo hướng hữu cơ được Hội Nông dân thành phố xem là nền tảng để nâng cao giá trị nông sản và bảo vệ môi trường đồng ruộng.

Tuy nhiên, sản xuất hữu cơ phải từng bước hình thành vùng nguyên liệu ổn định, có sự giám sát kỹ thuật, ứng dụng chuyển đổi số, công nghệ cao và có sự đồng hành của doanh nghiệp trong khâu tiêu thụ.

Ông Út cho biết, các mô hình ứng dụng máy bay không người lái, hệ thống theo dõi dữ liệu đầu vào và nhật ký điện tử đang được triển khai thí điểm ở một số địa phương như: Xuân Phú, Điện Bàn, Đại Lộc và Bàn Thạch. Mô hình này giúp giảm chi phí lao động, hạn chế tiếp xúc với hóa chất, tăng độ chính xác trong canh tác và giảm thiểu rủi ro.

"Điều then chốt là làm sao để thay đổi tư duy người nông dân, coi liên kết, sản xuất hữu cơ, công nghệ cao gắn với từng vụ mùa, từng thửa ruộng một cách thực tế.

Khi quá trình chuyển đổi diễn ra tự nhiên, từ nhận thức đến hành động, nông nghiệp Đà Nẵng mới hình thành các vùng sản xuất bền vững, nơi nông dân làm chủ kỹ thuật, thị trường và yên tâm gắn bó lâu dài với đồng ruộng", ông Út nói.

PHAN VINH