UAE rời OPEC: “Cú rung chuyển” mới trên thị trường dầu mỏ. Ảnh: AFP/Getty Images

Không chỉ là sự thay đổi về mặt tổ chức, động thái này còn phản ánh những dịch chuyển sâu sắc trong cán cân quyền lực dầu mỏ thế giới giữa lúc giá năng lượng liên tục biến động vì những diễn biến địa chính trị gần đây và nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng.

Lý do rút lui

Theo CNN, UAE đưa ra thông báo trên trong bối cảnh giá dầu Brent quốc tế đang giao dịch trên mức 111 USD/thùng, cao hơn khoảng 50% so với thời điểm trước khi xung đột tại Trung Đông bùng phát. Cuộc xung đột làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược, nơi khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu đi qua.

Trong nhiều năm, UAE vốn được xem là một trong những thành viên năng động và có tiềm lực lớn nhất của OPEC. Quốc gia vùng Vịnh này hiện sản xuất khoảng 3,4 triệu thùng dầu/ngày. Song giới phân tích cho rằng, công suất thực tế có thể đạt tới 5 triệu thùng/ngày nhờ các khoản đầu tư khổng lồ vào hạ tầng năng lượng thời gian qua.

Điều đó được cho là nguyên nhân quan trọng dẫn tới quyết định rời OPEC. Các hạn ngạch sản xuất của liên minh dầu mỏ này khiến UAE không thể khai thác tối đa năng lực đã đầu tư. Theo hãng nghiên cứu Capital Economics, UAE “nóng lòng muốn bơm thêm dầu” trong nhiều năm qua nhằm tận dụng nhu cầu thị trường và mở rộng ảnh hưởng trên bản đồ năng lượng thế giới.

Không chỉ rời OPEC, UAE cũng tuyên bố rút khỏi OPEC+, cơ chế hợp tác mở rộng với sự tham gia của Nga nhằm điều phối sản lượng để ổn định giá dầu toàn cầu.

Động thái này được đánh giá là đòn giáng mạnh vào OPEC, tổ chức tồn tại suốt 65 năm và hiện vẫn kiểm soát khoảng 40% sản lượng dầu thế giới. UAE là nhà sản xuất lớn thứ ba trong khối, đồng thời nằm trong số ít quốc gia còn đủ năng lực tăng mạnh sản lượng trong thời gian ngắn nếu thị trường thiếu cung.

Giai đoạn tái định hình mới

AP dẫn lời ông Jorge Leon, Trưởng bộ phận phân tích địa chính trị của Rystad Energy, việc UAE rời đi khiến OPEC suy yếu về cấu trúc bởi tổ chức này mất đi một nguồn “công suất dự phòng” quan trọng, yếu tố then chốt giúp can thiệp khi thị trường biến động mạnh.

Thực tế, sức ảnh hưởng của OPEC giảm đáng kể trong những năm gần đây khi Mỹ liên tục tăng khai thác dầu đá phiến. Saudi Arabia từng duy trì sản lượng hơn 10 triệu thùng/ngày trước chiến sự, trong khi Mỹ hiện đã “bơm” trên 13 triệu thùng/ngày, trở thành nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới.

Bên cạnh yếu tố kinh tế, giới quan sát cũng cho rằng quyết định của UAE phản ánh những thay đổi trong quan hệ khu vực. Thời gian gần đây, UAE và Saudi Arabia xuất hiện nhiều khác biệt về chiến lược kinh tế, cạnh tranh đầu tư cũng như ảnh hưởng địa chính trị tại Trung Đông và khu vực Biển Đỏ.

Dù Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail al-Mazrouei khẳng định, quyết định này “không xuất phát từ bất kỳ bất đồng nào” với Saudi Arabia, song nhiều chuyên gia nhận định việc rời OPEC sẽ giúp UAE có thêm dư địa xây dựng các quan hệ năng lượng linh hoạt hơn với các khách hàng lớn tại châu Á, đặc biệt là Trung Quốc.

Đáng chú ý, UAE từng là nước chủ nhà của COP28 năm 2023, hội nghị khí hậu toàn cầu lần đầu tiên kêu gọi các quốc gia chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, song song với thúc đẩy năng lượng sạch trong nước, quốc gia này vẫn tiếp tục mở rộng công suất khai thác dầu khí.

Nghịch lý này phản ánh thực tế của thị trường năng lượng hiện nay khi nhu cầu điện và nhiên liệu trên toàn cầu vẫn tăng mạnh, đặc biệt tại châu Á và các nền kinh tế đang phát triển. Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia sản xuất dầu vẫn xem nhiên liệu hóa thạch là nguồn thu chiến lược trong nhiều thập niên tới.

Việc UAE rời OPEC vì thế không chỉ là câu chuyện nội bộ của một liên minh dầu mỏ, mà còn cho thấy trật tự năng lượng thế giới đang bước vào giai đoạn tái định hình mới, nơi các quốc gia sản xuất ngày càng ưu tiên tính linh hoạt và lợi ích kinh tế riêng trong một thị trường đầy biến động.

THƯ LÊ