Nhà ở xã hội tại khu Bàu Tràm Lakeside, phường Hải Vân
Hỗ trợ nguồn vốn
Hiện nay phân khúc nhà ở thương mại không thiếu, nhưng với phần lớn người lao động ở Đà Nẵng, để sở hữu một căn nhà có giá thấp nhất 2-3 tỷ đồng là giấc mơ xa vời. Bên cạnh đó, khu vực trung tâm có giá nhà mua và thuê rất cao, mức chi phí sinh hoạt cũng khá đắt đỏ. Trong khi đó, mức thu nhập còn thấp là khó khăn chung đối với người lao động, vì vậy, nhu cầu có nhà ở ổn định là thiết yếu đối với rất nhiều người. Tuy nhiên, trong tầm nhìn dài hạn của thị trường bất động sản, để người dân có nơi ở thực sự, chỉ Nhà nước mới có đủ khả năng để giải quyết vấn đề nhà ở, đảm bảo an sinh xã hội.
Một trong những rào cản lớn đối với nhà ở xã hội hiện nay là khả năng tài chính và thủ tục tiếp cận chính sách. Dù giá bán thấp hơn nhà ở thương mại, việc chuẩn bị khoản vốn đối ứng ban đầu vẫn là thách thức với nhiều gia đình thu nhập thấp. Bên cạnh đó, điều kiện vay vốn, thủ tục xác minh thu nhập, tình trạng nhà ở đôi khi còn phức tạp, khiến người dân gặp khó trong quá trình hoàn thiện hồ sơ...
Thời gian qua, thành phố từng bước tháo gỡ những vướng mắc này. Cụ thể, Đà Nẵng đang triển khai nhiều chính sách hỗ trợ tài chính nhằm giúp người dân dễ tiếp cận nhà ở xã hội. Ngân hàng Chính sách xã hội thành phố cho vay tối đa 80% giá trị căn hộ, lãi suất hiện nay giảm còn 5,4%/năm, thời hạn vay lên đến 25 năm.
Hiện nay tổng dư nợ cho vay nhà ở xã hội là 1.562 tỷ đồng với 4.466 khách hàng được vay vốn. Song song đó, công tác rà soát, xét duyệt đối tượng thụ hưởng nhà ở xã hội được siết chặt, đảm bảo căn hộ đến đúng người có nhu cầu thực, hạn chế tình trạng trục lợi chính sách.
Hình thành Quỹ nhà ở địa phương
Hiện nay, Bộ Xây dựng đề nghị chỉnh lý trong dự thảo quy định về hình thức phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân theo hướng Nhà nước đầu tư xây dựng bằng vốn đầu tư công chỉ để cho thuê. Xu hướng thuê nhà sẽ kéo giảm giá nhà xuống ở mức thực tế, đối tượng người thu nhập thấp có cơ hội tiếp cận nhà ở tăng lên.
Trả lời về việc thành lập Quỹ nhà ở địa phương trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, theo Công văn số 13888/BXD-QLN của Bộ Xây dựng, Sở Xây dựng cho biết đã tham mưu UBND thành phố ban hành Quyết định số 3368/QĐ-UBND giao Quỹ đầu tư phát triển thành phố thực hiện mục tiêu, chức năng hoạt động của Quỹ nhà ở thành phố Đà Nẵng.
Quỹ Đầu tư phát triển thành phố đang bổ sung để thực hiện mục tiêu, chức năng hoạt động của Quỹ nhà ở địa phương; xây dựng quy chế tổ chức, hoạt động và các thủ tục cấp vốn điều lệ. Theo kế hoạch, sẽ có 1.580 căn hộ thuộc 5 dự án xây dựng trong giai đoạn tới được đưa vào nhóm quỹ nhà ở này.
Trên thực tế, chính sách nhà ở xã hội đang tập trung vào mục tiêu sở hữu, nên việc thiếu sản phẩm cho thuê đã làm gia tăng áp lực, gián tiếp đẩy nhu cầu và giá cả lên cao. Để kéo gần khoảng cách giữa thực tế với mục tiêu của đề án 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội, cần đa dạng hóa các hình thức phát triển nhà ở xã hội bao gồm mua, thuê mua và thuê. Trong đó, nhóm hộ nghèo, cận nghèo, gia đình có công với cách mạng, phụ nữ đơn thân nuôi con nhỏ, gia đình có người khuyết tật nặng… có thể được thuê dài hạn với sự hỗ trợ giá từ Nhà nước, như cách thành phố Đà Nẵng đang áp dụng.
Đối với nhóm làm công ăn lương (công nhân, viên chức), nên triển khai các gói tín dụng ưu đãi để hỗ trợ mua hoặc thuê mua, vì đây là nhóm có khả năng trả nợ nếu có cơ chế tài chính tốt. Tuy nhiên, ông Trần Đình Khanh, Trưởng phòng Quản lý nhà (Sở Xây dựng) cho rằng, giá vốn xây dựng của một căn hộ hiện nay đã vào khoảng 5 triệu đồng/m2, cũng rất khó định giá nhà cho thuê mới vì mức giá này ngang bằng với giá thuê trên thị trường.
Thành phố đang lấy ý kiến để thực hiện lộ trình tăng giá nhà cho thuê thuộc sở hữu Nhà nước giai đoạn 2026 - 2030, dự kiến tăng từ 1,94 đến 7,46 lần so với hiện nay, nhằm đảm bảo tính đúng, đủ chi phí bảo trì và giảm áp lực ngân sách trong dài hạn, với lộ trình tăng dần qua các năm.
HIỀN LƯƠNG - XUÂN HẬU