Đại diện Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam cùng Green Việt và các bên liên quan tham quan quy trình sơ chế chè dây ở xã Sông Vàng. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Kỳ vọng đặc sản chè dây Ra Zéh

Nhiều người dân tại xã Sông Vàng đã chủ động trồng, sơ chế, đóng gói và quảng bá, tiêu thụ sản phẩm chè dây có nguồn gốc từ rừng sâu.

Trên thị trường hiện có nhiều loại chè dây, song cây chè dây tại xã Sông Vàng (được đồng bào Cơ Tu gọi là Ra Zéh) sở hữu dược tính và hương vị đặc trưng nhờ thổ nhưỡng, khí hậu bản địa.

Hiện nay, người dân địa phương cùng các thành viên Hợp tác xã Nông nghiệp và Xây dựng Ba Tư đang nỗ lực bảo tồn đa dạng sinh học, mở rộng sản xuất, kinh doanh chè dây Ra Zéh nhằm tạo sinh kế bền vững, nâng cao chất lượng đời sống.

Sau quá trình khảo sát và đề xuất hỗ trợ, ngày 24/9 vừa qua, Trung tâm Bảo tồn đa dạng sinh học Nước Việt Xanh (Green Việt) đã ký cam kết tài trợ hơn 400 triệu đồng cho Hợp tác xã Nông nghiệp và Xây dựng Ba Tư để phát triển mô hình sản xuất, kinh doanh sản phẩm chè dây Ra Zéh.

Hoạt động này nằm trong khuôn khổ dự án “Tạo điều kiện cho phụ nữ miền Trung Việt Nam cải thiện cuộc sống và bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên thông qua áp dụng kinh tế xanh và tuần hoàn tại thành phố Đà Nẵng”.

Bà Đinh Thị Nghĩa, thành viên Hợp tác xã Nông nghiệp và Xây dựng Ba Tư cho biết: “Hợp tác xã thu mua nguyên liệu chè dây từ các khu vườn, rừng trồng rồi sơ chế, đóng gói và quảng bá, tiêu thụ sản phẩm Ra Zéh. Nhờ nguồn hỗ trợ từ dự án, đồng bào Cơ Tu cùng các thành viên hợp tác xã sẽ đẩy mạnh sản xuất theo hướng kinh tế xanh và tuần hoàn nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả kinh tế và cải thiện đời sống bà con”.

Ông Lê Văn Minh Lộc, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp và Xây dựng Ba Tư kỳ vọng, nguồn lực từ dự án sẽ tạo đà để chè dây Ra Zéh trở thành sản phẩm đặc trưng của địa phương.

“Thời gian qua, hợp tác xã nỗ lực mở rộng vùng nguyên liệu, tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển thị trường tiêu thụ. Từ nguồn vốn hỗ trợ, chúng tôi sẽ ưu tiên nâng cấp dây chuyền, máy móc để sản xuất theo hướng kinh tế xanh và tuần hoàn, đồng thời chú trọng xây dựng thương hiệu và đẩy mạnh quảng bá sản phẩm”, ông Lộc chia sẻ.

Nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống

Dự án “Tạo điều kiện cho phụ nữ miền Trung Việt Nam cải thiện cuộc sống và bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên thông qua áp dụng kinh tế xanh và tuần hoàn tại thành phố Đà Nẵng” do Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam tài trợ với tổng kinh phí khoảng 1 triệu EUR (tương đương hơn 29,5 tỷ đồng). Dự án do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Đà Nẵng, Green Việt và Tổ chức Visible Impact (Đức) phối hợp triển khai giai đoạn 2025 - 2028 tại các phường Sơn Trà, Hải Vân và xã Sông Vàng.

Trong khuôn khổ chương trình, ban tổ chức tiến hành tập huấn, chuyển giao kiến thức, kinh nghiệm triển khai mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; đồng thời kết nối các chuyên gia trong nước và quốc tế trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ phụ nữ phát triển sinh kế bền vững.

Cũng trong khuôn khổ dự án, Green Việt đã ký cam kết tài trợ hơn 400 triệu đồng cho Hợp tác xã Nông nghiệp Sinh thái và Du lịch cộng đồng Hòa Bắc (phường Hải Vân) và hơn 270 triệu đồng cho Tổ hợp tác Hải sản Sơn Trà (phường Sơn Trà) nhằm triển khai các mô hình kinh tế xanh, tuần hoàn.

Đồng thời, tài trợ hơn 813 triệu đồng cho 3 đại diện nhóm phụ nữ tại xã Sông Vàng, phường Hải Vân và phường Sơn Trà có sáng kiến sản xuất, kinh doanh tiêu biểu.

Bà Đinh Thị Nết, đại diện nhóm phụ nữ xã Sông Vàng chia sẻ: “Sau khi được tập huấn và hướng dẫn, dựa trên mô hình sản xuất sẵn có, chúng tôi đã xây dựng hồ sơ sáng kiến nuôi lươn không bùn nhằm huy động thêm nguồn lực mở rộng quy mô theo hướng kinh tế xanh và tuần hoàn. Nhóm sẽ nỗ lực sử dụng hiệu quả nguồn kinh phí được tài trợ để phát triển mô hình bền vững”.

Bà Nguyễn Thị Kim Cân, Tổ trưởng Tổ hợp tác Hải sản Sơn Trà cho biết, sau khi tham gia các khóa tập huấn và tham quan thực tế mô hình kinh tế xanh, tuần hoàn, 8 hộ sản xuất, kinh doanh hải sản tại phường Sơn Trà đã liên kết thành lập tổ hợp tác vào tháng 4/2026. Sau 5 tháng hoạt động, hiệu quả kinh doanh chuyển biến rõ nét; sản phẩm được tạo điều kiện trưng bày tại các hội chợ, sự kiện và thu hút đông đảo du khách tìm mua.

Tổ hợp tác cũng đã đề xuất và được Green Việt cam kết tài trợ 1 máy sấy công suất khoảng 100kg/ngày nhằm chủ động quy trình sản xuất sạch, an toàn và nâng cao chất lượng. “Chúng tôi sẽ tận dụng tối đa nguồn lực hỗ trợ từ dự án để nâng cao năng suất, chuẩn hóa chất lượng, từng bước xây dựng thương hiệu và đăng ký chứng nhận OCOP nhằm gia tăng thu nhập cho các thành viên”, bà Cân cho hay.

Trao đổi với phóng viên, ông Gonzalo Serrano De la Rosa, Phó ban Hợp tác, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam, bày tỏ: “Sau một thời gian triển khai, dự án đã mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người dân địa phương. Qua khảo sát thực tế, chúng tôi nhận thấy tiềm năng nhân rộng mô hình là rất lớn. Thời gian tới, nhiều phần việc trọng tâm tiếp tục được triển khai như hỗ trợ người dân nâng cao chất lượng sản phẩm, đăng ký chỉ dẫn địa lý và các tiêu chuẩn đo lường chất lượng nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ. Mục tiêu cốt lõi của chúng tôi là giúp người dân, đặc biệt phụ nữ, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống từ chính sản vật quê hương thông qua việc chuyển giao kỹ thuật và trợ lực phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn”.

HOÀNG HIỆP