Sinh viên làm thủ tục nhập học tại Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng). Ảnh: NHẬT HẠ

Đào tạo sát nhu cầu

Tại Đại học Đà Nẵng, các trường đại học thành viên hiện có nhiều ngành, chuyên ngành thuộc những lĩnh vực được xác định là mũi nhọn, chiến lược như thiết kế vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin, công nghệ tài chính, khoa học dữ liệu, đường sắt tốc độ cao, cơ khí hàng không… Đây là những lĩnh vực được định hướng nhằm cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao, cho thấy sự chủ động của nhà trường trước những thay đổi của thị trường lao động.

Sức hút của nhóm ngành công nghệ mũi nhọn cũng thể hiện rõ tại Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng), khi các ngành gắn với tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu và thiết kế vi mạch đều có điểm chuẩn cao (từ trên 26 đến hơn 27 điểm) trong mùa tuyển sinh 2026.

Cùng với xu hướng chọn ngành, các trường cũng đang điều chỉnh cách đào tạo để đáp ứng yêu cầu mới. Năm nay, Trường Đại học Bách khoa có 7 chương trình đào tạo tài năng, trong tổng số 90 chương trình đào tạo kỹ sư tài năng thuộc các lĩnh vực STEM được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt trên toàn quốc. Nhà trường xác định đây là hướng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là ở những lĩnh vực đang có nhu cầu lớn.

Theo PGS-TS. Huỳnh Phương Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa, mặt bằng điểm chuẩn phần lớn ngành đào tạo của trường năm nay giữ vững hoặc tăng so với năm 2025. Trong đó, Khoa học dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo cùng Tự động hóa là hai chương trình tài năng có điểm chuẩn cao nhất.

Các lớp được tổ chức với quy mô tối đa 30 sinh viên, chú trọng đào tạo chuyên sâu và định hướng theo năng lực, mục tiêu nghề nghiệp của từng người học. Sinh viên có thể đi theo hướng nghiên cứu, tham gia hoạt động khoa học cùng giảng viên, hướng tới công bố nghiên cứu; người học được tập trung phát triển sản phẩm, giải quyết các bài toán thực tế và tăng cường trải nghiệm tại doanh nghiệp.

Không chỉ nhà trường thay đổi, nhiều tân sinh viên cũng tính đến cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp để chọn ngành học. Đạt 26,59 điểm, Lương Hồng Nhung (quê Quảng Ngãi) được xét tuyển vào Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật (Đại học Đà Nẵng). Thay vì lựa chọn những ngành kỹ thuật, công nghệ đang được nhiều thí sinh quan tâm, Nhung chọn Sư phạm Công nghệ thông tin vì mong muốn trở thành giáo viên và nhận thấy nhu cầu nhân lực công nghệ thông tin trong giáo dục vẫn rộng mở.

Khi doanh nghiệp tham gia đào tạo

Một thay đổi khác trong đào tạo đại học là sự tham gia trực tiếp của doanh nghiệp. Thay vì chỉ tiếp nhận sinh viên thực tập vào cuối khóa, doanh nghiệp đang được đưa vào quá trình hình thành sản phẩm, đồ án và trải nghiệm nghề nghiệp của người học. Tại Khoa Điện - Điện tử, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật, sinh viên được doanh nghiệp đồng hành trong thực tập và thực hiện đồ án tốt nghiệp.

Dưới sự hướng dẫn của giảng viên và phối hợp của Công ty TNHH Premo Việt Nam, đề tài “Thiết kế hệ thống nhận diện lỗi và phân loại sản phẩm trong nhà máy Premo sử dụng PLC S7-1200” của sinh viên Phạm Đăng Khoa và Trần Ngọc Thành Tài được tiếp cận hệ thống sản xuất, tìm hiểu yêu cầu vận hành và triển khai giải pháp tự động hóa cho bài toán nhận diện lỗi, phân loại sản phẩm. Nhờ vậy, kiến thức chuyên môn được đặt vào thực tế, đòi hỏi người học phải phân tích, thiết kế và xử lý vấn đề.

Tham gia hướng dẫn cho sinh viên thực hiện đồ án, TS. Phạm Thanh Phong, giảng viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật cho rằng, mô hình đồng hướng dẫn tạo ra sự bổ trợ giữa hai môi trường. Nhà trường bảo đảm yêu cầu khoa học, phương pháp nghiên cứu và chuẩn đầu ra; doanh nghiệp đưa vào những yêu cầu cụ thể về công nghệ, tiến độ và khả năng ứng dụng của sản phẩm.

Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật đang thí điểm mô hình doanh nghiệp tham gia đồng hướng dẫn sinh viên thực hiện bài tập hoặc dự án tổng kết mang tính thực tiễn cao tại một số đề tài triển khai ở doanh nghiệp. Cách làm này giúp sinh viên tiếp cận sớm hơn với môi trường nghề nghiệp, tăng sự gắn kết giữa đào tạo và nhu cầu tuyển dụng.

Theo TS. Nguyễn Linh Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật, nhà trường chú trọng chuẩn đầu ra và năng lực học thuật, trong khi doanh nghiệp quan tâm nhiều hơn đến tiến độ, hiệu quả sản xuất và khả năng ứng dụng sản phẩm. Bên cạnh đó, chuyên gia doanh nghiệp khó dành thời gian theo sát sinh viên trong suốt quá trình thực hiện.

Từ thực tế này, nhà trường đề xuất dành một học kỳ để sinh viên thực hiện tại doanh nghiệp, kết hợp thực tập, học kỳ doanh nghiệp và đồ án tốt nghiệp. Cùng với đó là cơ chế đồng hướng dẫn giữa giảng viên và chuyên gia doanh nghiệp, bổ sung đánh giá của doanh nghiệp vào kết quả đồ án, đồng thời quy định rõ trách nhiệm, quyền lợi, bảo mật thông tin và sở hữu trí tuệ.

Đây cũng là hướng đi cho thấy đào tạo nhân lực mới không thể chỉ dựa vào nhà trường. Doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn để phản ánh yêu cầu thực tế; người học cần chủ động tích lũy kỹ năng và trải nghiệm; còn nhà trường phải liên tục cập nhật chương trình.

NHẬT HẠ