Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng tham gia phiên thảo luận tại tổ chiều 19/8. Ảnh: HỒNG CHÂU

Các ý kiến nhấn mạnh yêu cầu tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, khơi thông nguồn lực đất đai, phát triển thị trường bất động sản minh bạch, đồng thời bảo đảm tốt hơn quyền lợi và sinh kế của người dân.

Góp ý về định hướng sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, đại biểu Phan Duy Anh, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng đề nghị cân nhắc kỹ việc giao thêm chức năng tạo lập, phát triển, quản lý, khai thác quỹ đất cho đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND cấp xã.

Theo đại biểu, việc vừa thực hiện chức năng sự nghiệp công, vừa đảm nhiệm phát triển, quản lý, khai thác quỹ đất và được ứng vốn từ Quỹ phát triển đất có thể dẫn đến chồng chéo chức năng với tổ chức phát triển quỹ đất.

Đối với các dự án động lực, trọng điểm có phạm vi giải phóng mặt bằng liên quan đến nhiều xã, phường, đại biểu đề nghị nghiên cứu giao tổ chức phát triển quỹ đất thuộc UBND cấp tỉnh làm đầu mối tham mưu, tổ chức thực hiện, bảo đảm sự chỉ đạo tập trung, thống nhất.

Đại biểu cũng nhấn mạnh quỹ đất công là nguồn lực đặc biệt quan trọng. Nếu phân tán thẩm quyền quản lý, khai thác có thể dẫn đến manh mún, nhỏ lẻ, thiếu hiệu quả và tiềm ẩn nguy cơ vi phạm. Do đó, cần có cơ chế quản lý chặt chẽ, thống nhất đối với nguồn lực này.

Đại biểu Phan Duy Anh lưu ý quy định về thu hồi đất tại các khu vực phụ cận công trình kết cấu hạ tầng có tiềm năng phát triển cần được cụ thể hóa bằng những tiêu chí rõ ràng, tránh tình trạng mỗi địa phương hiểu và vận dụng một cách khác nhau.

Đặc biệt, đối với đề xuất cho phép thu hồi đất trước khi hoàn thành phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hoặc bố trí tái định cư trong một số trường hợp, đại biểu đề nghị đánh giá thận trọng do tác động trực tiếp quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Theo đại biểu, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cần chuyển từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang “tái thiết cuộc sống cho người dân”. Bên cạnh bồi thường về đất, tài sản và bố trí chỗ ở, cần quan tâm đào tạo nghề, tạo việc làm, hỗ trợ an sinh cho người cao tuổi, người nghèo, người neo đơn… để người dân có sinh kế ổn định sau thu hồi đất.

Về giao đất, cho thuê đất, đại biểu đề nghị bổ sung quy định bao quát trường hợp nhà đầu tư, liên danh nhà đầu tư được lựa chọn theo hình thức mời quan tâm và thành lập doanh nghiệp dự án. Việc quy định rõ sẽ tránh cách hiểu khác nhau giữa các địa phương, hạn chế chậm trễ trong giao đất, cho thuê đất đối với các dự án trọng điểm.

Đối với điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất không do người sử dụng đất đầu tư tạo ra, đại biểu cho rằng cần nghiên cứu kỹ cơ chế thực hiện. Đây là nguồn giá trị hình thành từ đầu tư hạ tầng, điều chỉnh quy hoạch và quá trình phát triển kinh tế - xã hội, cần có cơ chế điều tiết hợp lý để tạo nguồn lực tái đầu tư.

Góp ý về định hướng sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản, đại biểu Vương Quốc Thắng, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm đồng bộ với Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Đầu tư.

Đại biểu lưu ý cần làm rõ thẩm quyền cho phép chuyển nhượng dự án, nhất là trường hợp dự án do Thủ tướng chấp thuận chủ trương đầu tư nhưng dự thảo lại giao UBND cấp tỉnh quyết định. Nội dung này cần thống nhất với nguyên tắc về thẩm quyền điều chỉnh chủ trương đầu tư của Luật Đầu tư.

Về nghĩa vụ tài chính khi chuyển nhượng dự án, đại biểu cho rằng cần có giải pháp pháp lý để vừa chống thất thu ngân sách, vừa khơi thông những dự án đang bị đình trệ do chủ đầu tư thiếu năng lực tài chính. Có thể nghiên cứu cơ chế bên nhận chuyển nhượng bảo lãnh hoặc kế thừa nghĩa vụ tài chính, tránh để dự án “đắp chiếu”, gây lãng phí nguồn lực đất đai.

Đối với bảo lãnh ngân hàng, đại biểu đề nghị giữ quyền lựa chọn của khách hàng. Theo đó, chủ đầu tư phải có cam kết bảo lãnh nhưng khách hàng được quyền lựa chọn sử dụng hoặc từ chối, tránh làm tăng chi phí và cuối cùng chuyển sang người mua nhà.

Đại biểu cũng đề nghị quy định chặt chẽ việc cá nhân nước ngoài mua phần diện tích sàn xây dựng, theo hướng không gắn với chuyển quyền sử dụng đất và có cơ chế quản lý, đăng ký sở hữu rõ ràng, bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh.

Một nội dung được đại biểu đánh giá có ý nghĩa quan trọng trong minh bạch hóa thị trường là mã định danh điện tử đối với bất động sản. Đại biểu ủng hộ chủ trương này nhưng đề nghị quy định rõ mã định danh chỉ phục vụ kết nối, liên thông dữ liệu, không trở thành “giấy phép con” hay làm phát sinh thêm thủ tục hành chính.

Đồng thời, cần nghiên cứu bổ sung các chỉ số cảnh báo và ngưỡng an toàn thị trường bất động sản, giúp cơ quan quản lý nhận diện sớm tình trạng thị trường “nóng” hoặc “đóng băng”, từ đó chủ động có giải pháp điều tiết.

Góp ý về Luật Nhà ở năm 2023, đại biểu Phan Thị Thúy Linh, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng đề nghị lần sửa đổi này cần thể hiện rõ hơn định hướng phát triển nhà ở cho thuê lâu dài, phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân, công nhân và người lao động.

Đối với giá thuê nhà ở xã hội thuộc tài sản công, đại biểu đề nghị giữ nguyên nguyên tắc thu hồi vốn đầu tư và kinh phí bảo trì, không tính lợi nhuận, lãi vay; đồng thời nghiên cứu công thức tính giá theo hướng tăng dần qua từng năm, phù hợp với khả năng chi trả và mức độ biến động tiền lương.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định cụ thể về điều kiện thuê nhà ở xã hội thuộc tài sản công. Thực tế có trường hợp sau khi được bố trí thuê, người thuê đã có nhà ở hoặc có điều kiện kinh tế tốt hơn nhưng cơ quan quản lý không có đủ cơ sở pháp lý để thu hồi, trong khi quỹ nhà ở xã hội thuộc tài sản công còn hạn chế.

Vì vậy, cần quy định rõ khung đối tượng, điều kiện thuê và giao UBND cấp tỉnh quy định cụ thể phù hợp với thực tế địa phương; đồng thời sửa quy định về thu hồi theo hướng người thuê không còn bảo đảm đối tượng, điều kiện được thuê nhà ở thì có thể xem xét thu hồi.

Đối với xây dựng lại chung cư nhà ở xã hội thuộc tài sản công, đại biểu đề nghị đa dạng hóa nguồn lực, cho phép huy động từ Quỹ nhà ở Trung ương, địa phương và nguồn vốn doanh nghiệp, hợp tác xã; đồng thời nghiên cứu cơ chế để người đang thuê được mua nhà ở xã hội trong trường hợp phù hợp.

Đại biểu cũng đề nghị mở rộng các chủ thể tham gia đầu tư nhà lưu trú công nhân, bổ sung đất sản xuất, kinh doanh vào diện đất có thể phát triển dự án nhà lưu trú; khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nhà ở ngay trong khuôn viên nhà máy để phục vụ người lao động.

Bên cạnh đó, cần cho phép các dự án nhà ở cho thuê bằng nguồn tài chính công đoàn dành một phần diện tích cho dịch vụ, thương mại nhằm tạo nguồn thu quản lý, vận hành và hình thành các thiết chế phục vụ công nhân như nhà trẻ, siêu thị, nhà thuốc…

Đại biểu đề nghị chính sách hỗ trợ nhà lưu trú không chỉ áp dụng đối với công nhân khu công nghiệp mà cần bao quát cả khu công nghệ cao, khu kinh tế, khu công nghệ thông tin tập trung và cụm công nghiệp.

HỒNG CHÂU